Gemorroý,üýşükler diýlip hem atlandyrylýar
Anusyň töweregindäki giňelen gan damarlary dowamly iç gatama, dowamly üsgürme, agyr zatlary götermek we köplenç göwrelilik ýaly dowamly garyn basyşynyň ýokarlanmagyndan soň ýüze çykýar. Olar tromblaşyp (gan laxtasyny öz içine alýar), agyry, gyjyndyryjylyk we gan akma sebäp bolup biler. Uly gemorroýlar hirurgiki ýol bilen aýrylýar ýa-da bejergi üçin bant bilen daňylyp bilner. Kiçi daşarky gemorroýlar köplenç bu bejergi üçin gaty kiçi hasaplanýar, ýöne olar henizem örän biynjalyk döredip bilerler. Lazer daşarky gemorroýyň üstünde dartylan derini, şeýle hem aşagyndaky gan damaryny netijeli kiçeltmek üçin ulanylyp bilner. Bu, adatça, ýerli anestetik kremiň aşagynda 3-4 aýlyk lazer bejergisi hökmünde amala aşyrylýar.
Gemorroý agyrlygyna baglylykda dört derejä bölünýär, şonuň üçin mümkin bolan hirurgiki operasiýa üçin olary has aňsatlyk bilen bahalap bolýar.
Içkigemorroý anal kanalynyň ýokarsynda, görünmeýän ýerde ýüze çykýar. Gan akma içki gemorroýyň iň köp duş gelýän alamatydyr we köplenç ýeňil ýagdaýlarda ýeke-täk alamatdyr.
Daşarky gemorroýlar anusyň daşynda görünýär. Olar, esasan, deri bilen örtülen we gök reňkde görünýän damarlardyr. Adatça, olar hiç hili alamatsyz ýüze çykýar. Emma, çişilende, olar gyzyl we agyryly bolýar.
Käwagt, içegeleri hereketlendirmek üçin dartgynlyk edilende, içki gemorroý anal deşiginden çykýar. Bu içki gemorroýyň prolapsy diýlip atlandyrylýar; ony rektuma gaýdyp getirmek köplenç kyn bolýar we adatça gaty agyryly bolýar.
Daşarky gemorroýyň içinde gan laxtasy emele gelende, ol köplenç güýçli agyry döredýär. Bu tromblanan daşarky gemorroý anal sebitde noýba ululygynda berk, ýumşak massa hökmünde duýulýar.
Anal çatlak.Anal dokumasynda inçe ýaryk ýaly ýyrtyk, anal çatlak içege hereketi wagtynda gyjyndyrma, agyry we gan akma sebäp bolup biler. Has giňişleýin maglumat üçin.
Gemorroýyň alamatlary näme?
Anorektal meseleleriň köpüsi, şol sanda çatlaklar, fistulalar, absesler ýa-da gyjyndyrma we gyjyklama (gyjyndyrma), meňzeş alamatlara eýedir we nädogry gemorroý diýlip atlandyrylýar. Gemorroý adatça howply ýa-da ömür üçin howply däl. Seýrek halatlarda, hassada şeýle güýçli gan akmasy bolup biler welin, agyr ganazlyk ýa-da ölüm ýüze çykyp biler. Käbir ýagdaýlarda gemorroý alamatlary birnäçe günüň içinde ýitip gidýär. Emma köp ýagdaýlarda gemorroý alamatlary ahyrsoňy gaýdyp gelýär, köplenç öňküsinden has erbet bolýar. Köp adamlarda gemorroý bolsa-da, hemmeler alamatlary başdan geçirmeýär. Içki gemorroýyň iň köp duş gelýän alamaty, tabureni, hajathana kagyzyny ýa-da hajathana gapjygynda açyk gyzyl gan örtüp durmagydyr. Şeýle-de bolsa, içki gemorroý anusdan bedeniň daşyndan çykyp, gyjyndyryp we agyryp biler. Bu çykyp duran gemorroý diýlip atlandyrylýar. Daşky gemorroýyň alamatlaryna gan laxtasynyň emele gelmegi bilen ýüze çykýan agyryly şişme ýa-da anusyň töweregindäki gaty düwünçek girýär. Bu ýagdaý tromblanan daşarky gemorroý diýlip atlandyrylýar. Mundan başga-da, anusyň töweregini aşa köp dartgynlyk, sürtmek ýa-da arassalamak gan akma we/ýa-da gyjyndyrma bilen gyjyndyrma döredip biler, bu bolsa alamatlaryň ýaramaz siklini döredip biler. Çilimiň akmagy hem gyjyndyrma döredip biler.
Gemorroý nähili ýaýran?
Gemorroý erkeklerde-de, aýallarda-da örän köp duş gelýär. Ilatyň ýarysy 50 ýaşyna çenli gemorroýdan ejir çekýär. Gemorroý göwreli aýallarda-da köp duş gelýär. Çaganyň garyn boşlugyna basyşy, şeýle hem gormonal üýtgeşmeler gemorroý damarlarynyň ulalmagyna sebäp bolýar. Bu damarlar çaga dogurmak wagtynda hem güýçli basyş astynda galýar. Şeýle-de bolsa, köp aýallar üçin göwrelilik sebäpli dörän gemorroý wagtlaýyn meseledir.
Gemorroý nähili anyklanýar?
Rektumanyň gan akmasy ýa-da içegede gan akmasy ýüze çykanda lukmanyň doly barlagy we dogry diagnoz goýmagy möhümdir. Gan akmasy beýleki iýmit siňdiriş keselleriniň, şol sanda göni içege rak keseliniň alamaty bolup biler. Lukman gemorroýy görkezýän şişen gan damarlaryny gözlemek üçin anus we göni içegeni barlar, şeýle hem anomaliýalary barlamak üçin ellikli, ýaglanan barmak bilen sanly rektal barlag geçirer. Gemorroýy anyklamak üçin göni içegeni has ýakyndan barlamak üçin anoskop, içki gemorroýlary görmek üçin peýdaly bolan boş, yşykly turba ýa-da tutuş göni içegeni has doly barlamak üçin peýdaly bolan proktoskop bilen barlag geçirmek gerek. Aşgazan-içege gan akmasynyň beýleki sebäplerini aradan aýyrmak üçin lukman göni içegeni we aşaky içegeni (sigmoid) sigmoidoskopiýa bilen ýa-da tutuş göni içegeni kolonoskopiýa bilen barlap biler. Sigmoidoskopiýa we kolonoskopiýa göni içege arkaly girizilen yşykly, çeýe turbalary ulanmagy öz içine alýan diagnostiki amallardyr.
Bejergi näme?
Gemorroýyň lukmançylyk bejergisi ilki bilen alamatlary ýeňilleşdirmäge gönükdirilendir. Alamatlary azaltmak üçin çärelere aşakdakylar girýär: · Günde birnäçe gezek ýönekeý, ýyly suwda takmynan 10 minutlap ýyly wannada wannada ýuwunmak. · Gemorroý kremini ýa-da şamyny täsirlenen ýere çäklendirilen wagtlap sürtmek. Gemorroýyň gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin iç gatamagyň basyşyny we dartgynlylygyny ýeňilleşdirmek gerek bolar. Lukmanlar köplenç iýmitde süýümi we suwuklyklary köpeltmekligi maslahat berýärler. Süýümi dogry mukdarda iýmek we alty-sekiz stakan suwuklyk (spirtli içgi däl) içmek ýumşak, göwrümli içege getirýär. Ýumşak içege içegeleri boşatmagy ýeňilleşdirýär we dartgynlylyk sebäpli gemorroýlara basyşy azaldýar. Dartgylary aýyrmak hem gemorroýyň çykmagynyň öňüni almaga kömek edýär. Süýümiň gowy çeşmeleri miweler, gök önümler we doly däneli önümlerdir. Mundan başga-da, lukmanlar göwrümli içege ýumşadyjysyny ýa-da psyllium ýa-da metilselluloza ýaly süýüm goşundysyny maslahat berip bilerler. Käbir ýagdaýlarda gemorroýy endoskopik ýa-da hirurgiki ýol bilen bejermeli. Bu usullar gemorroý dokumasyny kiçeltmek we ýok etmek üçin ulanylýar.
Gemorroýyň öňüni nähili alýarlar?
Gemorroýyň öňüni almagyň iň gowy usuly, içegeleriň aňsatlyk bilen çykmagy üçin olary ýumşak saklamakdyr, şeýdip basyşy azaltmak we içegeleriň isleg döränden soň mümkin boldugyça gysga wagtyň içinde artykmaç dartgynlyk döretmezden boşalmagydyr. Pyýada ýöremek we ýokary süýümli iýmitlenmek ýaly maşklar iç gatamasyny we dartgynlylygy azaltmaga kömek edýär, içegeleriň ýumşak we aňsatlyk bilen çykmagyny üpjün edýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 17-nji noýabry